Türkçe'de Para ve Para Birimi

1 Mart 2014 Cumartesi

Hatice Şirin User

Altaylarda Ursul nehri kenarındaki Tuyahta kurganlarında ele geçen deniz kabukları, Türk Kültüründe süs eşyası dışında, para olarak kullanılan ilk maddeler arasındadır (M.Ö. V-IV. yy). Hunlar döneminde Hun-Çin ticaret ilişkileri söz konusudur ve bu ilişki özellikle Mete (Mao-dun) zamanında görülür.

Prof. Sertkaya Göktürk harfli sikkeleri; Yenisey, Moğolistan, Rusya bölgeleri Runik paraları ile Muçaktepe parası olarak dört kısımda inceler.

Türkçedeki "para" anlamlı ve "para birimi" karşılığında kullanılan sözler, Türklerin ticarette kullandıkları belli malzemelerin (ipek, kürk, deri, demir, bakır, at, konserve et vb. ) adlarından kaynaklanarak günümüze kadar ulaşmıştır. Arpa sözünün argoda "para" anlamında olması ve "arpalık" şekliyle Osmanlı Devleti döneminde "din büyüklerine maaş yerine verilen ayniyat" anlamında kullanılması da bunun örneklerindendir.

Türk kültüründe yaygın olarak kullanılan para sözleri ; akça, tiyin, teñge, som, mangır ve paradır.



Akça sözü Türk dili alanında, ilk defa Yenisey bölgesinde bulunan bir sikke üzerinde tespit edilir. Akça kelimesinin kaynağı, eski Türkçedeki "agı" "kıymetli ipek kumaş, hazine, para" anlamındaki kelimedir.

Kazakistan'ın para birimi de olan teñge'nin ise Altayik bir kültür sözü olarak değerlendiriyor ve tamga, taruga ve akça gibi Türk iktisat sisteminde yeri olan sözlerden kontaminasyonla türemiş bir kelime olarak değerlendiriyoruz.

Mangır, tarihî Oğuz alanında küsuratta kullanmak ve alış verişi kolaylaştırmak için ve çoğu zaman bakır, pirinç ve tunçtan kesilmiş olan bozukluk paradır. Kökenininin ise bakır kelimesine dayanmaktadır.




0 yorum:

Yorum Gönder