Hunlar'dan günümüze bir Türk yiyeceği: Kurut

24 Eylül 2013 Salı

Kurut sözcüğü tamamen Türkçe olup, anlamı: Kurutmak - tan gelmektedir. Buradaki özel anlamı ise: Uzun süre bozulmadan saklamak üzere, genellikle koyun sütünden yapılan KURUTULMUŞ YOĞURT demektir. Kaşgarlı Mahmud’un,n “O, Koyundan kurut edindi” örneğini vermesi, Kurutun daha çok koyundan elde edildiğini göstermektedir. Ancak günümüzde inekte de elde edildiği bilinmektedir.

Kurut yapma geleneği, Türkler tarafından bulunan yoğurt kadar eski olup; tarihte ve günümüzde Anadolu’da olduğu gibi, Orta Asya'da da yapılmaktadır. Eski Türkler’de, “Kurutluğ kişi”, yani “kurutu olan kişi” sözü bir atasözü olarak ifade edilmiştir. Çünkü kurutu olan kişi açlıktan korkmaz ve kimseye ihtiyacı olmazdı.

Anadolu’da bir çok yörelerde öteden beri yapıldığı üzere, yağsız yoğurtun, ya da ayranın torbalarda süzülerek, geri kalan katı kalıntının ellerde topak topak yapılıp, güneşte kurutulup sertleşmesi ile elde edilir.
Kurut; kış mevsimine girmeden yapılıp saklanırdı. Çok sert olan kurutlar suya konulduğunda kolayca erirler. Çorbalarda, bazı yemeklerde yararlanıldığı gibi ayran olarak da tüketilmektedir.

Kurut Nasıl Hazırlanır?

Yağsız yoğurttan ya da yağı alınmış ayrandan hazırlanır. İlk yöntemde, yoğurt bez torbalara konularak suyu süzülür. Tam olarak süzülen yoğurdun torbası açılır. Biraz yoğrulur şekilde karıştırılır. İçine az tuz atılır. Yoğurtlar el yordamı ile avuç içine alınır ve sıkılarak toplar şeklinde ya da biçimsiz şekillerde tepsilere veya hasırlar üzerine dizilir. Güneşte 1-2 hafta süreyle kurutulur. Tam kuruyana kadar bekletilir. İyice kuruduktan sonra bez torbalara koyularak saklanır. Kullanılacağı zaman çıkarılarak ılık suya konup biraz yumuşaması sağlanır. İyice ıslanıp yumuşadıktan sonra bir tas içerisinde azar azar sıcak su dökülerek el yardımı ile bastırılarak ezilir. Ve çıkan ayran kurut ezmesi olur, ayran şeklinde kullanılır veya çorbası yapılır.

Öbür yöntemde ise ayran ısıtılarak kestirildikten (bu aşamada tuz katılabilir) sonra torbalarda süzülür ve parçalar halinde güneşte kurutulur.

Kimi yörelerde kuruta baharat da katılır. Kurutma yalnızca bozulmayı önlemekle kalmaz, aynı zamanda ürünün besleyici değerinin artmasını da sağlar. Neredeyse tümüyle suyundan kurtarılan bu ürün ortalama %50 oranında protein içerir. Kurut, kırsal yörelerde özellikle kış aylarında yemeklere katılarak, suyla karıştırılıp ayran yapılarak ve yoğurt mayası olarak kullanılır.

0 yorum:

Yorum Gönder